طرح سیستم طبقه‌بندی چندبُعدی مواد شیمیایی آزمایشگاه علوم برای ایمنی و یادگیری در متوسطه اول
کد مقاله : 1230-INNOLABCONF (R1)
نویسندگان
مجتبی قاسمی چرمهینی *1، محمد حسین درویش نژاد2
1آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران
2هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان
چکیده مقاله
آزمایشگاه‌های علوم در مدارس، بستر اصلی یادگیری تجربی و درک مفاهیم علمی‌اند، اما نبودِ یک نظام منسجم برای طبقه‌بندی مواد شیمیایی، چالش‌هایی در ایمنی، مدیریت و آموزش ایجاد کرده است. بررسی محتوای کتاب‌های علوم تجربی دورهٔ متوسطهٔ اول و کتاب‌های آزمایشگاه دورهٔ دوم متوسطه (چاپ ۱۴۰۴) نشان داد که در این منابع، مواد شیمیایی به‌صورت پراکنده و بدون چارچوب ایمنی یا آموزشی یکپارچه معرفی شده‌اند. این پژوهش با رویکرد طراحی‌محور و روش توصیفی–تحلیلی، به طراحی و تدوین یک سیستم طبقه‌بندی چندبُعدی بومی برای مواد شیمیایی آزمایشگاه‌های مدارس ایران پرداخته است. سیستم پیشنهادی بر سه محور حالت فیزیکی ماده، سطح کنترل ایمنی و ماهیت شیمیایی استوار است و تلاش دارد اصول ایمنی، آموزش مفهومی و مدیریت مواد را در قالب یک چارچوب دیداری و آموزشی تلفیق کند. در این طرح، مواد در سه طبقهٔ افقی (مایعات، جامدات، گازها) و سه سطح رنگی (سبز، زرد، قرمز) سازمان‌دهی می‌شوند و جایگاه هر ماده بر اساس برچسب‌های استاندارد بین‌المللی GHS و NFPA تعیین می‌گردد. نتایج نشان می‌دهد که این مدل، ضمن افزایش ایمنی و نظم آزمایشگاه، امکان آموزش مفاهیم بنیادی شیمی و فرهنگ ایمنی را برای دانش‌آموزان فراهم می‌کند. همچنین پیشنهاد می‌شود این نظام در فصل نخست کتاب‌های آزمایشگاه پایه‌های دهم و یازدهم به‌عنوان الگوی رسمی آموزش ایمنی و سازمان‌دهی مواد گنجانده شود.
کلیدواژه ها
ایمنی آزمایشگاه، مواد شیمیایی، طبقه‌بندی چندبُعدی، آموزش علوم، طراحی آموزشی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر